Tân Nhàn - Nghệ sĩ Ưu tú, Ca sĩ Dân gian Chèo Quan Họ Và Hành Trình Gìn Giữ Di Sản Âm Nhạc Truyền Thống

Tân Nhàn, tên đầy đủ là Nguyễn Thị Tân Nhàn, là một trong những ca sĩ dân gian và nghệ sĩ chèo quan họ được yêu mến nhất của âm nhạc Việt Nam đương đại. Sinh ngày 18 tháng 8 năm 1982 tại xã Khả Phong, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, cô lớn lên trong vùng đất giàu truyền thống văn hóa dân tộc, nơi những làn điệu chèo, xẩm, dân ca thấm đẫm vào đời sống từng gia đình. Chính mạch nguồn văn hóa đó đã trở thành nền tảng cho một sự nghiệp âm nhạc đặc sắc, kiên định và đầy chiều sâu của Tân Nhàn về sau.

Hành trình đến với âm nhạc chuyên nghiệp

Yêu hát từ thuở nhỏ, đến năm 2000, Tân Nhàn rời quê lên Hà Nội theo đuổi con đường thanh nhạc chuyên nghiệp. Cô theo học tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam dưới sự dìu dắt của ca sĩ Lan Anh trong suốt 8 năm. Mặc dù được đào tạo bài bản theo kỹ thuật thanh nhạc phương Tây, tiềm thức âm nhạc của Tân Nhàn vẫn luôn hướng về những giai điệu dân gian gần gũi, thân thuộc với người Việt. Sau khi hoàn thành chương trình đại học, cô tiếp tục theo học cao học chuyên ngành nhạc thính phòng cổ điển, rồi trở thành giảng viên tại chính ngôi trường mình từng gắn bó.

Năm 2019, Tân Nhàn bảo vệ thành công luận án tiến sĩ về đào tạo thanh nhạc, trở thành Tiến sĩ âm nhạc trẻ nhất Việt Nam ở thời điểm đó. Hành trình học thuật của cô còn tiếp tục khi đến năm 2025, Nhà nước phong tặng học hàm Phó Giáo sư cho nữ nghệ sĩ, ghi nhận những đóng góp lớn của cô trong cả lĩnh vực biểu diễn lẫn nghiên cứu và giảng dạy.

Trong thời gian học và làm việc tại Học viện, Tân Nhàn không chỉ dừng lại ở kỹ thuật thanh nhạc hàn lâm mà còn chủ động tìm về cội nguồn âm nhạc dân tộc. Cô tìm đến những nghệ nhân, bậc tiền bối như nghệ nhân Hà Thị Cầu, NSND Xuân Hoạch, NSƯT Đình Cương để học đúng bài bản, đúng hơi điệu của chèo cổ, quan họ, hát văn và xẩm. Đây là hành trình học hỏi xuất phát từ tình yêu thực sự chứ không phải chỉ để phục vụ biểu diễn.

Sự nghiệp biểu diễn và những dấu mốc nổi bật

Tên tuổi Tân Nhàn thực sự bùng sáng từ cuộc thi Sao Mai 2005, nơi cô giành cùng lúc Giải Nhất dòng nhạc Dân gian và Giải khán giả truyền hình bình chọn với bài hát "Trăng khuyết" của nhạc sĩ Huy Thục. Kết quả này không chỉ là sự khởi đầu thuận lợi mà còn xác định rõ con đường mà Tân Nhàn sẽ theo đuổi suốt nhiều thập kỷ sau đó.

Trong những năm tiếp theo, cô liên tục cho ra đời nhiều album được công chúng đón nhận nồng nhiệt, gồm: Trăng khuyết, Mưa xuân, Đường tàu mùa xuân, Yếm đào xuống phố và Níu dải lụa đào. Đặc biệt, album Yếm đào xuống phố ra mắt năm 2013 là một bước đi táo bạo khi Tân Nhàn kết hợp xẩm, chèo và quan họ với nhạc Jazz, tạo ra sản phẩm mang bản sắc truyền thống nhưng vẫn gần gũi với thị hiếu hiện đại.

Năm 2019, Tân Nhàn tổ chức liveshow cá nhân đầu tiên mang tên "Trở về", đánh dấu một chặng đường dài trong sự nghiệp. Đến năm 2023, cô được vinh danh trong chương trình "Con đường âm nhạc" phát sóng trực tiếp trên VTV1, nơi cô trình bày trọn vẹn hai mảng âm nhạc song song nhau: những ca khúc mang âm hưởng dân gian đưa tên tuổi cô đến với công chúng như Ở hai đầu nỗi nhớ, Tình đất, Hai quê... và những tác phẩm âm nhạc cổ truyền gồm các bài chèo cổ Đào liễu, Duyên phận phải chiều, dân ca quan họ Tương phùng tương ngộ, hát văn Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa và Cô đôi thượng ngàn. Cũng trong năm 2023, Tân Nhàn được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.

Bên cạnh đó, cô còn có ba tác phẩm nghệ thuật đoạt giải quốc gia, sáu giải thưởng cá nhân cùng nhiều bằng khen từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong suốt quá trình hoạt động nghề nghiệp.

Phong cách nghệ thuật đặc trưng

Điều tạo nên sức hút riêng của Tân Nhàn chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nền tảng thanh nhạc hàn lâm phương Tây và hồn cốt âm nhạc dân tộc. Được đào tạo bài bản theo kỹ thuật cổ điển nhưng trái tim lại luôn hướng về chèo, quan họ, hát văn và xẩm, cô tạo ra một phong cách biểu diễn vừa tinh tế về kỹ thuật vừa mộc mạc, chân thật về cảm xúc.

Các tác phẩm của Tân Nhàn thường mang màu sắc dân gian đậm đà nhưng không bị bó hẹp trong khuôn khổ cổ truyền. Cô sẵn sàng thử nghiệm kết hợp chèo, quan họ với những thể loại âm nhạc hiện đại như Jazz, hay phối khí mới cho các làn điệu truyền thống, nhằm đưa âm nhạc dân tộc đến gần hơn với thế hệ người nghe trẻ. Trên sân khấu, Tân Nhàn thường xuất hiện trong những trang phục truyền thống nền nã, mang đậm tinh thần của từng thể loại âm nhạc mà cô thể hiện, từ áo tứ thân đến mớ ba mớ bảy cách tân.

NSND Quang Thọ và NSND Quốc Hưng đều nhận xét Tân Nhàn là điển hình trong việc khai thác âm nhạc trên nền tảng của một ca sĩ được đào tạo bài bản, thấm đậm kỹ thuật thanh nhạc thính phòng. Sự kết hợp đặc biệt này mang đến cho cô một vị trí khó thay thế trong làng âm nhạc dân gian Việt Nam.

Sự nghiệp giảng dạy và đào tạo thế hệ kế tiếp

Song song với hoạt động biểu diễn, Tân Nhàn đặc biệt coi trọng vai trò người thầy. Hiện cô giữ chức Trưởng khoa Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đồng thời sở hữu học hàm Phó Giáo sư từ năm 2025. Cô cũng đã xuất bản hai cuốn sách chuyên ngành là Đào tạo giọng Soprano Việt Nam chất lượng cao và Nâng cao chất lượng dạy học hát dân ca trong đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp, góp phần xây dựng nền tảng lý luận cho việc giảng dạy thanh nhạc dân gian ở bậc chuyên nghiệp.

Nhiều học trò của Tân Nhàn đã ghi dấu ấn tại các cuộc thi lớn trong và ngoài nước. Lại Thị Hương Ly từng giành Cúp Vàng Festival âm nhạc châu Á Thái Bình Dương 2017 và Giải Ba Sao Mai 2017 dòng nhạc Thính phòng. Nguyễn Thị Thanh Quý vào Top 3 Sao Mai toàn quốc 2019 và đạt Á quân Tuyệt đỉnh Song ca 2018. Lan Quỳnh giành Giải Nhất Sao Mai 2022 dòng Thính phòng. Những thành tích ấy phần nào phản ánh chất lượng đào tạo và tâm huyết mà Tân Nhàn dành cho từng thế hệ học trò.

Hoạt động hiện tại

Hiện tại, NSƯT Tân Nhàn vẫn đang đảm nhiệm cương vị Trưởng khoa Thanh nhạc tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, tiếp tục giảng dạy và nghiên cứu về thanh nhạc và âm nhạc dân gian. Cô vẫn duy trì các hoạt động biểu diễn và sản xuất âm nhạc, đặc biệt gắn với dòng âm nhạc truyền thống mà cô đã dành hàng chục năm theo đuổi. Trong những năm gần đây, nữ nghệ sĩ còn chú trọng xây dựng và hoàn thiện các giáo trình về âm nhạc dân gian dành cho sinh viên trẻ, với mong muốn trao truyền tình yêu với chèo, quan họ và các thể loại dân ca cho thế hệ kế tiếp. Với cô, giữ gìn bản sắc âm nhạc dân tộc không chỉ là sứ mệnh của một nghệ sĩ mà còn là trách nhiệm của một người thầy trước di sản văn hóa của dân tộc.